Een gegevensverzoek - een inzageverzoek onder de AVG (de Nederlandse naam voor de GDPR) - is de meest directe privacycontrole die er is. In plaats van een beleid te lezen over wat een bedrijf mogelijk doet, krijg je een kopie van wat het werkelijk heeft.
Wie deze rechten heeft
Waar je woont bepaalt welke wet je gebruikt - niet waar het bedrijf zit.
- Nederland, EU en EER: de AVG geeft je het recht op inzage, correctie, verwijdering en overdracht van je gegevens, en om bezwaar te maken tegen bepaald gebruik. In Nederland houdt de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) toezicht op de naleving.
- Verenigd Koninkrijk: UK GDPR, dezelfde rechten.
- Buiten Europa gevestigde bedrijven: de AVG geldt ook voor hen als ze diensten aanbieden aan mensen in de EU.
Is geen van deze van toepassing, vraag het dan toch. Veel bedrijven behandelen alle verzoeken op dezelfde manier omdat dat simpeler is.
Wat je kunt vragen
| Recht | Wat je krijgt | Wanneer te gebruiken |
|---|---|---|
| Inzage | Een kopie van je gegevens en hoe ze worden gebruikt | Begin hier altijd |
| Overdraagbaarheid | Je gegevens in een herbruikbaar formaat | Overstappen naar een andere app |
| Verwijdering | Je gegevens worden gewist | Weggaan, of na een datalek |
| Bezwaar / opt-out | Bepaald gebruik stoppen, zoals training of delen voor advertenties | Blijven, maar op jouw voorwaarden |
| Correctie | Onjuiste gegevens laten herstellen | Verkeerde leeftijd, verkeerd e-mailadres, samengevoegde accounts |
Een verzoek dat je kunt kopiëren
De AP adviseert een schriftelijk verzoek en heeft zelf een voorbeeldbrief op autoriteitpersoonsgegevens.nl. Onderstaande tekst werkt ook. Stuur hem vanaf het e-mailadres van je account naar het privacyadres uit het privacybeleid van het bedrijf (vaak privacy@ of dpo@), of via het privacyformulier. Is het bedrijf buitenlands, schrijf hem dan gerust in het Engels.
Onderwerp: Verzoek om inzage in persoonsgegevens
Hierbij verzoek ik op grond van artikel 15 AVG (GDPR) om inzage in de persoonsgegevens die u over mij verwerkt. Mijn account-e-mailadres is [adres] en mijn gebruikersnaam is [gebruikersnaam].
Graag ontvang ik: een kopie van alle persoonsgegevens die u over mij heeft, waaronder gespreksgeschiedenis, gegenereerde of geüploade afbeeldingen, spraakopnames, geheugen- of profielgegevens afgeleid van mijn chats, betaalgegevens en apparaatgegevens; de doeleinden van de verwerking; met wie u de gegevens heeft gedeeld, waaronder advertentiepartners en aanbieders van AI-modellen; hoe lang u ze bewaart; en of mijn gegevens zijn gebruikt om AI-modellen te trainen of te verbeteren.
Graag uw antwoord binnen de wettelijke termijn.Voor verwijdering vervang je de eerste alinea door een verzoek om al je persoonsgegevens te wissen en te bevestigen wanneer dat gebeurd is, inclusief back-ups en kopieën bij verwerkers. Ook daarvoor geldt in principe een termijn van een maand.
Hoe een goed antwoord eruitziet
Een zorgvuldig bedrijf stuurt een downloadbaar archief: je chats, een lijst opgeslagen "herinneringen" over jou, afbeeldingen, betaal- en inloggeschiedenis, en een schriftelijke uitleg over wie wat heeft ontvangen. Let vooral op twee onderdelen:
- Afgeleide gegevens. Samenvattingen, persoonlijkheidsnotities en "feiten over jou" die de app heeft afgeleid. Dit is vaak het meest onthullende deel, en het laat zien hoe het geheugen van een AI-companion werkt in jouw specifieke geval.
- Ontvangers. Modelaanbieders, analysebedrijven en advertentiepartners. Vergelijk dit met wat het beleid zei - zie verkopen AI-vriendin-apps je gegevens.
Als ze je negeren
- Stuur een herinnering na de termijn, met de datum van je oorspronkelijke verzoek.
- Dien een klacht in bij de toezichthouder. Vraag het eerst bij de organisatie zelf (en bij de functionaris voor gegevensbescherming, als die er is). Komt daar niets uit, dan kun je gratis een klacht indienen bij de Autoriteit Persoonsgegevens, of naar de rechter stappen. De AP kan geen schadevergoeding toekennen. Voor een bedrijf in het Verenigd Koninkrijk is de toezichthouder de ICO.
- Bewaar alles: elk bericht en elke datum. Toezichthouders vragen erom.
Toezichthouders treden in deze categorie ook op. De Italiaanse gegevensbeschermingsautoriteit legde in 2025 het bedrijf achter Replika een boete van 5 miljoen euro op, deels voor een privacybeleid dat de verwerking niet duidelijk uitlegde. Over een optreden van de AP tegen een companion-app heb ik niets kunnen vinden. Wel onderzocht de AP in februari 2025 negen populaire chatbot-apps voor vriendschap en therapie, en concludeerde dat ze verslavende elementen bevatten en zich als echte mensen kunnen voordoen.
Exporteer eerst voordat je verwijdert
Wil je je personage of geschiedenis later misschien nog hebben, vraag dan inzage of gebruik de exportfunctie van de app voordat je om verwijdering vraagt. Verwijdering is definitief, en sommige apps halen back-ups pas na weken uit de rotatie - de volledige volgorde staat in een AI-companion-account verwijderen.
Waarom het de moeite waard is, ook als je blijft
Een gegevensverzoek is een stille test van een bedrijf. Eén dat duidelijk en op tijd antwoordt, vertelt je iets over hoe het met de rest van je gegevens omgaat. Eén dat je negeert, vertelt je ook iets - en dat weet je dan vóór een datalek, niet erna.